Bu soru, insan zihnini en çok meşgul eden iman meselelerinden biridir. Çünkü çoğu insan şerri sadece sonucu üzerinden değerlendirir; hikmetini, maksadını ve bağlamını hesaba katmaz. Oysa Kur’an merkezli bir bakışta mesele çok daha netleşir.

Şer, çoğu zaman yanlış anlaşılan bir kavramdır. Zira insanlar “şerrin varlığı” ile “şerrin yapılması” arasındaki farkı ayırt edemediklerinde, mesele Allah’a kadar yanlış taşınır.

Bir Sınav Benzetmesiyle Mesele

Bir sınava girdiğimizi düşünelim. Önümüzde dört şık var:

1 doğru
3 yanlış

Şimdi soralım: Bu sınavda yanlış şıkların konulması şer midir?

Hayır. Çünkü:

• Sınav, bileni bilmeyenden ayırmak içindir.
• Yanlış şıklar olmazsa, sınav imtihan olmaktan çıkar.
• Çalışan doğruyu seçer, çalışmayan yanlışta kalır.

Hiç kimse çıkıp da “Bu sınav zalimce, neden yanlış şıklar var?” demez. Çünkü biliriz ki imtihanın tabiatı budur.

Şu hâlde yanlış seçeneklerin varlığı:

• Şer değildir
• Abes değildir
• Aksine adaletin ve ölçmenin gereğidir

Dünya hayatı da tam olarak böyledir.

Dünya Bir İmtihandır, Cennet Bir Sonuç

İnsan bu dünyada:

• İrade sahibidir
• Seçim yapar
• Sonucuna katlanır

Eğer hayatta:

• Yanlış hiç olmasaydı
• Kötülük ihtimali bulunmasaydı
• Günah seçeneği yaratılmasaydı

O zaman:

• İmtihan olmazdı
• İrade anlamsızlaşırdı
• İyilik zorunlu bir refleks olurdu

Zorunlu iyilik ise fazilet değildir.

Ateş Şer midir?

Ateşi ele alalım.

Ateş:

• Isıtır
• Pişirir
• Aydınlatır
• Sanayinin temelidir

Ama aynı ateş:

• Yakabilir
• Zarar verebilir

Şimdi soralım: Ateşin yaratılması şer midir?

Hayır. Şer olan:

• Ateşin yanlış yerde,
• yanlış şekilde,
• yanlış amaçla kullanılmasıdır.

Bıçak örneği de aynıdır:

• Cerrahın elinde şifa,
• Katilin elinde cinayet olur.

Bıçağı şer yapan bıçak değil, onu kullanan niyettir.

Güneş Şer midir?

Güneş:

• Hayat verir
• Düzeni sağlar
• Bitkileri büyütür

Ama:

• Fazlası çarpabilir
• Kontrolsüzü kurutur

Peki güneşin varlığına “şer” diyebilir miyiz?

Hayır. Buradaki sorun güneş değil, ölçüyü gözetmeyen insandır.

Asıl Ayrım: Yaratmak Başka, İşlemek Başkadır

İşte meselenin kilit noktası burasıdır:

Şerrin yaratılması şer değildir, şerrin işlenmesi şerdir.

Allah:

• Hayrı da yaratır
• Şerri de yaratır

Ama:

• Hayrı emreder,
• Şerri yasaklar.

Bu çok kritik bir ayrımdır.

Çünkü:

• Yaratmak kudretle ilgilidir
• Emretmek ise ahlak ve sorumlulukla

Allah şerri yaratır ki:

• İnsan seçsin
• İrade ortaya çıksın
• Adalet tecelli etsin

Ama şerri yapmayı kul seçer.

Şer Olmasaydı Ne Olurdu?

Eğer:

• Şer hiç yaratılmasaydı
• Günah ihtimali bulunmasaydı

O zaman:

• Sabır olmazdı
• Tevbe olmazdı
• Affın anlamı kalmazdı
• Cennet bir lütuf değil, otomatik sonuç olurdu

Oysa:

• Sabır zorlukla
• Tevbe hatayla
• Affetme suçla
• Fazilet mücadeleyle anlam kazanır

Sonuç

Şer:

• Bir imtihan aracıdır
• Bir ayrıştırma ölçüsüdür
• Bir irade göstergesidir

Bu yüzden:

Şerrin yaratılması şer değildir. Şer, kulun tercihiyle şer olur.

Ayrıca görünmeyenin varlığı inkar edilebilir mi? ve duamı seni değiştirir sen mi duanı? başlıklı yazılarımız için tıklayabilirsiniz.

Daha fazlası ve tüm dualar ve zikirler için ana sayfamızı ziyaret ediniz .